Water, Molens & Meesters - Holland en Vlaanderen per camperHolland en Vlaanderen per camper

De hoofdstad is gebouwd op houten palen in het veen en dankt haar vorm aan de zeventiende-eeuwse grachtengordel, die op de Werelderfgoedlijst staat. Achter de gevels van Herengracht en Keizersgracht liggen musea van wereldformaat: het Rijksmuseum met de Nachtwacht, het Van Gogh Museum en het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht. Wie genoeg heeft van de drukte loopt de Jordaan in of vaart met een gratis pont over het IJ naar Amsterdam-Noord. Twee nachten zijn het minimum voor een museum, een rondvaart en een avond in een bruin café. Met de camper rijd je de binnenstad niet in: de kades zijn smal, fietsers hebben overal voorrang en parkeergarages zijn te laag. In de milieuzone moet een diesel bovendien minimaal emissieklasse 5 hebben. Zet het voertuig aan de rand van de stad neer en neem tram of trein.

De Zaanse Schans is een buurtschap aan de Zaan waar vanaf de jaren zestig historische houten huizen, pakhuizen en molens uit de hele streek naartoe zijn verplaatst. Een deel van de molens draait nog echt: de een maalt pigment voor verf, de ander perst olie, een derde zaagt hout, en binnen zie je de assen en stenen bewegen. Daaromheen liggen een klompenmakerij, een kaasboerderij en een tinnegieterij, en vanaf de dijk kijk je over het water naar de rij groene gevels. Het terrein zelf is vrij toegankelijk; voor de molens en werkplaatsen betaal je per bezoek. Kom vroeg in de ochtend of tegen sluitingstijd, want daartussenin vullen de touringcars uit Amsterdam de paden. Campers mogen niet op de parkeerplaats van het terrein staan; in Zaandam ligt op enkele kilometers een camperplaats.

Den Haag bestuurt Nederland zonder ooit hoofdstad te zijn geweest: regering en parlement zetelen aan het Binnenhof, een middeleeuws hofcomplex aan een vijver, en in het Vredespaleis houdt het Internationaal Gerechtshof zitting. Het Mauritshuis, een klein stadspaleis ernaast, hangt vol met werk van Vermeer, Rembrandt en Fabritius, onder wie het Meisje met de parel. Escher in Het Paleis vult een voormalig koninklijk winterpaleis met onmogelijke trappen, en in Madurodam ligt het hele land op schaal 1:25. Achter de duinen begint Scheveningen, met een breed zandstrand, een boulevard en een pier op palen. Let op de milieuzone: dieselcampers hebben hier minimaal emissieklasse 4 nodig. Aan zee is het in juli en augustus vol; mei, juni en september zijn merkbaar rustiger.

Twee dingen bepalen het gezicht van Delft: Vermeer, die hier zijn Gezicht op Delft schilderde, en het blauw-witte aardewerk dat sinds de zeventiende eeuw met de hand wordt beschilderd en bij Royal Delft nog altijd zo wordt gemaakt. Aan de Markt staat het laatgotische stadhuis tegenover de Nieuwe Kerk, waar Willem van Oranje en de latere leden van het koningshuis in de grafkelder liggen en waar je de toren op kunt. In het Prinsenhof, een voormalig klooster, werd Willem van Oranje in 1584 doodgeschoten; de kogelgaten zitten nog in de muur bij de trap. Even verderop staat de Oude Kerk scheef in de veenbodem. De stad heeft geen milieuzone, maar de grachtenstraatjes zijn te krap voor een groot voertuig: parkeer buiten de singels en loop het centrum in.

Negentien molens uit omstreeks 1740 staan in twee lange rijen door de polder van de Alblasserwaard, vlak bij de plek waar de Lek en de Noord samenkomen. Ze werden gebouwd om het overtollige water uit de wegzakkende veengrond omhoog te malen naar een boezem, en dat samenspel van molens, sluizen en gemalen bracht het gebied in 1997 op de Werelderfgoedlijst. Twee molens zijn als museum ingericht, met de bedsteden en het gereedschap van de molenaarsgezinnen die er tot in de twintigste eeuw woonden. Over de dijken lopen wandel- en fietspaden langs het water, en er varen boten tussen de molens door. Campers mogen het hele jaar niet in het dorp parkeren; er is aangewezen dagparkeren aan de rand en een camperterrein in Alblasserdam. Vroeg en tegen de avond is het er stil.

Middelburg was in de zeventiende eeuw de tweede handelsstad van de Republiek en de zetel van de Zeeuwse kamer van de VOC, en dat is af te lezen aan het laatgotische stadhuis op de Markt met zijn rij beelden van graven en gravinnen. Het abdijcomplex ernaast omsluit drie binnenpleinen en draagt de Lange Jan, een toren van negentig meter waar tweehonderdzeven treden naar het uitzicht over heel Walcheren leiden. Een groot deel van de binnenstad brandde in mei 1940 uit en is daarna in oude stijl herbouwd. Even verderop ligt Veere, ooit stapelplaats voor Schotse wol, nu een klein havenstadje aan het Veerse Meer met de Schotse Huizen aan de kade, een kerk die veel te groot is voor het plaatsje en de Campveerse Toren op de hoek. In juli en augustus is Walcheren vol; mei, juni en september zijn rustiger.

Het historische centrum van Brugge staat op de Werelderfgoedlijst en bleef grotendeels middeleeuws, omdat de stad na het dichtslibben van haar zeearm eeuwenlang stil kwam te liggen. Op de Markt staat het Belfort van drieëntachtig meter, waar 366 treden langs de beiaard naar een uitzicht over daken en water voeren. De reien lopen dwars door de stad en zijn vanaf het water op hun mooist; de bootjes vertrekken van steigers verspreid over het centrum. In het Groeningemuseum hangen de Vlaamse Primitieven, onder wie Jan van Eyck en Hans Memling, en in de Onze-Lieve-Vrouwekerk staat de Madonna met Kind van Michelangelo, het enige beeld dat tijdens zijn leven Italië verliet. Het Begijnhof en het Minnewater zijn vroeg in de ochtend het rustigst. Voertuigen boven 3,5 ton mogen de binnenstad niet in en overnachten op straat is verboden.

Gent was in de middeleeuwen na Parijs de grootste stad ten noorden van de Alpen, en dat is nog te zien aan de Graslei en de Korenlei, twee kaden vol gildehuizen die aan weerszijden van de Leie tegenover elkaar staan. Het Gravensteen, de waterburcht van de graven van Vlaanderen, ligt midden in het centrum en is van binnen te beklimmen tot op de weergang. In de Sint-Baafskathedraal hangt het Lam Gods van de gebroeders Van Eyck, een veelluik uit 1432 dat in een aparte, geklimatiseerde ruimte wordt getoond. Anders dan Brugge is Gent geen museumstad maar een werkende universiteitsstad: de cafés zitten vol studenten en het centrum is grotendeels autoluw. Gent heeft een lage-emissiezone, en buitenlandse nummerplaten moeten zich vooraf gratis registreren, ook als het voertuig gewoon wordt toegelaten. Overnachten op straat is er verboden.

Antwerpen zet een middeleeuwse kern naast de tweede haven van Europa, en die twee schalen botsen op een prettige manier. De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal torent boven de Grote Markt uit en hangt vol Rubens, onder meer de Kruisoprichting en de Kruisafneming; een paar straten verder staat zijn woonhuis met atelier en binnentuin. Aan de Schelde rijst het MAS op, waar een roltrapparcours door het gebouw naar een gratis dakterras met uitzicht over stad en dokken voert. In het Plantin-Moretus staan de twee oudste bewaarde drukpersen ter wereld, en rond het Centraal Station, zelf een station in marmer en glas, liggen de diamantwijk en de winkelstraten waar de Antwerpse mode groot werd. Twee nachten zijn krap. Rijd de binnenstad niet in: er geldt een lage-emissiezone waarvoor buitenlandse kentekens zich vooraf gratis moeten registreren, en overnachten op straat is verboden.

De hoofdstad is gebouwd op houten palen in het veen en dankt haar vorm aan de zeventiende-eeuwse grachtengordel, die op de Werelderfgoedlijst staat. Achter de gevels van Herengracht en Keizersgracht liggen musea van wereldformaat: het Rijksmuseum met de Nachtwacht, het Van Gogh Museum en het Anne Frank Huis aan de Prinsengracht. Wie genoeg heeft van de drukte loopt de Jordaan in of vaart met een gratis pont over het IJ naar Amsterdam-Noord. Twee nachten zijn het minimum voor een museum, een rondvaart en een avond in een bruin café. Met de camper rijd je de binnenstad niet in: de kades zijn smal, fietsers hebben overal voorrang en parkeergarages zijn te laag. In de milieuzone moet een diesel bovendien minimaal emissieklasse 5 hebben. Zet het voertuig aan de rand van de stad neer en neem tram of trein.